Bloeddruk

Het hart pompt bloed in de bloedvaten door zich bij elke hartslag samen te trekken en dan weer te ontspannen. Dit geeft een bepaalde druk in de bloedvaten en dat noemen we de bloeddruk.

Het hart trekt ongeveer 60 tot 80 keer per minuut samen, waarbij onafgebroken bloed door de slagaders en aders wordt gepompt. Het bloed vervoert zuurstof en voedingsstoffen naar alle delen van het lichaam en verwijdert afvalstoffen. De hoogte van de bloeddruk is afhankelijk van de weerstand die het bloed ondervindt als het in het lichaam wordt rondgepompt. Op het moment dat het hart samentrekt, wordt er veel bloed door de slagaders geperst en wordt de druk op de vaatwanden hoger. Dit is de bovendruk of systolische druk. Vervolgens ontspant het hart zich waardoor de druk op de vaatwanden afneemt. Dit is de onderdruk of diastolische druk.

Wat is een normale bloeddruk?

Wat is hoge bloeddruk (hypertensie).

Hoe ontstaat hoge bloeddruk?

Wat zijn de klachten?

Gevolgen van een hoge bloeddruk.

Hoe kan de bloeddruk verlaagd worden?

Bewegen en hoge bloeddruk

Uw bloeddruk zelf thuis bijhouden?

Methodes voor indirecte bloeddrukmeting

 


 


Wat is een normale bloeddruk?
De bloeddruk van gezonde mensen schommelt. Zo is de bloeddruk ‘s ochtends en ‘s avonds vaak wat lager dan ‘s middags. De bloeddruk stijgt door lichaamsbeweging en praten. Ook stemmingen hebben invloed op de bloeddruk; door emoties zoals angst en boosheid stijgt de bloeddruk.

De bloeddruk wordt gemeten met een bloeddrukmeter en wordt uitgedrukt in twee getallen. Het eerste getal is de bovendruk en het tweede getal is de onderdruk.

Een normale bovendruk in rust is 120 mmHg (millimeter kwikdruk per oppervlak), een normale onderdruk in rust 80 mmHg. Daarom wordt bloeddruk altijd uitgedrukt in twee getallen. Een normale bloeddruk is dus 120-80.

Wat is hoge bloeddruk (hypertensie).

Een hoge bloeddruk betekent dat zowel de bovendruk als de onderdruk langdurig hoger zijn dan normaal. Men spreekt bij volwassenen van hoge bloeddruk (hypertensie) bij getallen boven 140 (bovendruk) en 90 (onderdruk). De aanduidingen lopen verder op van matig (150-95), gemiddeld (170-105), ernstig (190-115) tot zéér ernstig (210-120). .

Bent u ouder dan zestig jaar, en verder gezond, dan wordt een bovendruk van gemiddeld lager dan 160 en een onderdruk van gemiddeld lager dan 90 nog als normaal beschouwd.

Hoe ontstaat hoge bloeddruk?
Er kunnen duidelijke oorzaken zijn van een verhoogde bloeddruk, zoals een ziekte aan de bijnieren, een aangeboren nierafwijking, een nierontsteking, een vernauwing van de grote lichaamsslagader (aorta) of een vernauwing van een nierslagader. Dit is echter vrij zeldzaam; in 95% van de gevallen is de oorzaak niet precies bekend.
Wat wel vaststaat is dat bepaalde leef- en eetgewoonten een nadelige invloed op de bloeddruk hebben. Mensen die roken en/of te zwaar zijn, hebben bijvoorbeeld meer kans op het krijgen van een hoge bloeddruk. Maar ook: weinig lichaamsbeweging, overmatig alcoholgebruik, teveel zout en veel stress hebben een ongunstige invloed op de bloeddruk. Ook diabetes (suikerziekte), nierziekten en zwangerschap kunnen de bloeddruk doen stijgen. Verder hebben sommige medicijnen een nadelige invloed op de bloeddruk door hun werking in het lichaam (zoals enkele pijnstillers (bv ibuprofen, naproxen en diclofenac) of corticosteroïden (prednison).

Maar ook drop is een bekende veroorzaker van hoge bloeddruk. Dit geldt voor zowel zoute als voor zoete drop! In principe kan iedereen een hoge bloeddruk krijgen, maar in sommige families komt het meer voor. Erfelijke aanleg speelt ook zeker een rol.

Bij kinderen komt een verhoogde bloeddruk zelden voor. Op jonge en middelbare leeftijd hebben meer mannen dan vrouwen last van een te hoge bloeddruk.

Wat zijn de klachten?
Hoge bloeddruk geeft zelden klachten. Er lopen veel mensen rond die niet weten dat hun bloeddruk te hoog is. Hoofdpijn, duizeligheid en nervositeit zijn zelden signalen van hoge bloeddruk. Zeker in de beginfase veroorzaakt hoge bloeddruk bijna nooit lichamelijke klachten.

Alleen een extreem hoge bloeddruk gaat direct gepaard met hoofdpijn, kortademigheid, problemen met zien of duizeligheid. Ook al merk je niets, op de langere termijn is hoge bloeddruk schadelijk voor het lichaam en verhoogd de kans op hart- en vaatziekten. Ook nierziekten en netvliesbeschadigingen kunnen ontstaan door een hoge bloeddruk.

Gevolgen van een hoge bloeddruk
Als de bloeddruk geruime tijd te hoog is, kan dit ernstige gevolgen hebben voor uw gezondheid. Door de hoge bloeddruk kunnen beschadigingen in de vaatwanden ontstaan. Hierop zetten zich gemakkelijk vetten en cholesterol af, waardoor de bloedvaten langzaam nauwer worden en dichtslibben. Dit noemen we aderverkalking. De weerstand in de bloedvaten neemt toe, waardoor het hart steeds harder moet werken om het bloed rond te pompen. Dit kan leiden tot een verdikte hartspier of uiteindelijk tot een verzwakt hart. Aderverkalking van de kransslagaders, die het hart van zuurstof voorzien, kan een hartinfarct tot gevolg hebben. Vernauwing van de slagaders, die de hersenen van bloed voorzien, kan tot een beroerte leiden. Ook de ogen en de nieren kunnen door hoge bloeddruk worden beschadigd. Zo'n nierbeschadiging kan weer een reeks andere gezondheidsproblemen met zich brengen. Het risico op hart- en vaatziekten wordt niet alleen door de bloeddruk bepaald. Ook risicofactoren als roken, een te hoog cholesterolgehalte, suikerziekte en hart- en vaatziekten in de directe familie vergroten het risico. Als u meerdere risicofactoren heeft, is de kans op hart- en vaatziekten groter dan de optelsom van de afzonderlijke factoren of met andere woorden: een plus een is meer dan twee.

Hoe kan de bloeddruk verlaagd worden?
Als bij u een te hoge bloeddruk is vastgesteld, bepaalt de arts in overleg met u de behandeling. U zult altijd het advies krijgen om een gezonde voeding te gebruiken en om weinig zout te gebruiken. Als u te zwaar bent, is het belangrijk om af te vallen. Een diëtist kan u helpen met het samenstellen van een gezond voedingspatroon. Maar een gezonde leefstijl is natuurlijk ook belangrijk, dat wil zeggen voldoende beweging, stoppen met roken en zo ontspannen mogelijk leven. Met het aanpassen van uw leefstijl en door te letten op uw zoutgebruik kan de bloeddruk dalen. Blijft de bloeddruk te hoog, dan zal uw arts medicijnen voorschrijven. Als u naast een hoge bloeddruk ook andere risicofactoren voor hart- en vaatziekten hebt, bijvoorbeeld een te hoog cholesterolgehalte of suikerziekte, worden eerder medicijnen voorgeschreven

Adviezen
U kunt zelf veel doen om de kans op hart- en vaatziekten te verminderen, zoals:

  • Stoppen met roken is het belangrijkst. Roken is de grootste veroorzaker van hart- en vaatziekten.
  • Wees matig met alcohol! Een glaasje alcoholische drank kan geen kwaad, maar drink niet meer dan één à twee glazen op een dag en liefst niet elke dag.
  • Als u te zwaar bent, probeer dan af te vallen.
  • Eet gezond. Gebruik veel plantaardige voedingsmiddelen, verse groente en fruit.
  • Wees zuinig met zout en eet niet te veel drop. Voeg geen zout toe aan het eten en gebruik zo weinig mogelijk kant- en klaarproducten, omdat deze veel zout bevatten.
  • Zorg voor voldoende lichaamsbeweging en ontspanning (vijf keer per week een halfuur bewegen, zoals wandelen, fietsen, tuinieren, traplopen of zwemmen).

    Als u deze adviezen opvolgt, zijn medicijnen voor de hoge bloeddruk soms niet (meer) nodig.

Bewegen en hoge bloeddruk
Ongeacht leeftijd en gewicht heeft regelmatige inspanning een positief effect op zowel de bovendruk als de onderdruk bij inactieve mannen en vrouwen. Bij mensen met een verhoogde bloeddruk is dit effect nog groter. Dit lange termijn effect wordt toegeschreven aan een vermindering van de vaatweerstand – de bloedvaten gaan meer openstaan – en een afname van zout waardoor minder vocht wordt vastgehouden. Deze verlaging van de weerstand en verkleining van het bloedvolume, zorgen beiden voor een verlaging van de bloeddruk.

De mate waarin uw bloeddruk oploopt wordt door een aantal factoren bepaald, zoals de intensiteit van de (sport) activiteit en de ingeschakelde spiergroepen.

Toch blijkt uit verschillende onderzoeken dat ten gevolge van training bij mensen met hypertensie de bloeddruk na afloop van de training wel degelijk verlaagt. De daling van de bloeddruk wordt geschat op ongeveer 10 millimeters kwik. Voor uw gezondheid is deze daling van groot belang.

Bij de keuze voor bepaalde bewegingsactiviteiten is het vooral belangrijk dat u de activiteiten leuk vindt. Heeft u een hoge bloeddruk, die voldoende onder controle is en waarbij geen complicaties optreden dan kunt u deelnemen aan intensieve sporten als bijvoorbeeld tennis,squash en hardlopen. Heeft u echter een te hoge moeilijk behandelbare bloeddruk, dan zal uw arts u rustige activiteiten kunnen aanbevelen. Voorbeelden zijn mikspelen (bv .jeu de boules) en tai -chi (Oosterse bewegingsleer). In de recreatieve sfeer kunt u denken aan wandelen, fietsen, thuisfitness,zwemmen of langlaufen.

Regelmatige duurtraining heeft een gunstig effect op de bloeddruk, vooral bij ouderen met hypertensie blijkt een matig intensief trainingsprogramma een groter effect te hebben op het verlagen van de bloeddruk dan een zwaar programma. Sporten met kortdurende explosieve inspanningen worden bij mensen met ernstige hypertensie afgeraden. Raadpleeg daarom altijd eerst uw arts.

Uw bloeddruk zelf thuis bijhouden?
U kan zelf een actieve rol spelen in de behandeling van uw (hoge) bloeddruk.

Om een betrouwbaar beeld te krijgen van de bloeddruk is het nodig regelmatig, in de normale thuissituatie een meting te doen. Omdat de periodieke controle van de arts slechts een momentopname is en omdat de bloeddruk dan vaak hoger is dan normaal (witte jassen hypertensie), wordt zelfmeten steeds meer gestimuleerd. Wanneer de bloeddruk gemeten wordt bij de dokter of in het ziekenhuis dan kan deze wel 25-30mmHg hoger zijn dan thuis. Dit wordt geweten aan de minder ontspannen situatie, het al genoemde zogenaamde "witte jassen syndroom. De resultaten van regelmatige metingen thuis, kunnen betrouwbaarder zijn bij het bepalen van het succes van de behandeling dan alleen metingen bij de arts. Deze metingen geven een totaalbeeld van de bloeddruk van u gedurende een langere periode.
Het is belangrijk dat u inzicht heeft wat uw gemiddelde bloeddruk in de thuissituatie is over een langere periode.

Uw bloeddruk verandert voortdurend tijdens of na:

  • beweging
  • gespannenheid
  • emotie
  • eten en drinken
  • temperatuurveranderingen
  • praten
  • alcoholgebruik
  • roken
  • etc.

U begrijpt dat de bloeddruk makkelijk kan veranderen.

Indien u zich regelmatig thuis meet (op de juiste wijze) en u meet een bovendruk boven de 135 en een onderdruk boven 85 kan dat op hypertensie wijzen en is het advies om contact op te nemen met uw arts.

Het meten van de bloeddruk.
Het meten van de bloeddruk kan worden gedaan met de traditionele bloeddrukmeter waarbij de dokter of de verpleegkundige een stethoscoop gebruikt of met de automatische bloeddrukmeter.

Door het meten van de bloeddruk wordt de druk die in de slagaders heerst bepaald. Deze druk wordt onderhouden door de perspompwerking van het hart en wel in het bijzonder van de linkerkamer. Bij het meten worden twee waarden onderscheiden:

  • De systolische bloeddrukwaarde:
    Dit is de druk in de slagaders die geregistreerd wordt op het einde van de samentrekkingsfase van de hartkamers (systole).
  • De diastolische bloeddrukwaarde:
    Dit is de druk in de slagaders die geregistreerd wordt op het einde van de vullingsfase van de hartkamers (diastole).


Bij jonge volwassenen bedraagt de bloeddruk gemiddeld 120-130 mmHg systolisch en 70-90 mmHg diastolisch.

De bloeddrukmeting gebeurt door middel van een bloeddrukmeter. De bloeddrukmeter bestaat uit een langwerpige rubberen zak of opblaasbare manchet (omgeven door een niet-rekbare linnen band) verbonden aan een rubberen peer (pomp met ventiel) en een kwik- of veermanometer. De druk in de manchet wordt weerspiegeld door de hoogte van de kwikkolom in mm.

Methodes voor indirecte bloeddrukmeting
Er zijn twee methodes voor de indirecte bloeddrukmeting. Men moet voor beide methodes op volgende aspecten letten:

  • De manchet moet aangepast zijn aan de omtrek van de bovenarm (er bestaat een speciale manchet voor zware armen en één voor kinderen);
  • De manchet moet op de bovenarm worden aangebracht, zo'n 2 à 3 cm boven de elleboogplooi rechtstreeks op de huid.

Methode 1:

AUSCULTATIEMETHODE VOLGENS RIVA ROCCI
De stethoscoop wordt midden in de elleboogplooi aangedrukt op de bovenarmslagader. De druk in de manchet wordt opgedreven tot ongeveer 200 mmHg door middel van de rubberen peer. Wanneer de druk in de manchet de systolische druk overtreft, zal de slagader afgesloten worden, zodat er geen polsgolven meer hoorbaar zijn.

Laat men de druk in de manchet dalen tot onder de systolische druk in het bloedvat, dan worden kloppende geluiden hoorbaar, synchroon met de hartslag. Deze kloppende geluiden worden veroorzaakt door wervelingen van de bloedstroom in de slagader die nog slechts met tussenpozen afgesloten is.

Laat men de druk in de manchet verder dalen, dan veranderen de tonen eerst van karakter. Daarna verdwijnen de tonen geheel. Dit komt doordat -zodra de druk in de manchet lager wordt dan de diastolische druk- het bloedvat opnieuw volledig doorgankelijk wordt en op die manier kunnen er geen bloedwervelingen meer ontstaan.

Met andere woorden de toon die men hoort bij een dalende druk in de manchet, is de systolische bloeddruk. De diastolische bloeddruk is de druk die men afleest als de tonen zachter worden.

 

Methode 2:


PALPATIEMETHODE VOLGENS VAQUEZ
Hierbij palpeert (met de hand betasten) men eerst de pols ter hoogte van de onderarm en blaast men de manchet op tot er geen pulsaties meer voelbaar zijn. Geleidelijk laat men de druk dalen. Op het ogenblik dat de pulsaties aan de pols opnieuw gevoeld worden, kan men de systolische bloeddruk aflezen. Met deze methode kan de diastolische bloeddruk niet bepaald worden. De op deze manier bekomen systolische bloeddruk ligt 5 à 10 mmHg lager dan de waarde, die men verkrijgt met de auscultatiemethode.

De Automatische bloeddrukmeters werken over het algemeen anders. Hierbij worden trillingen in de bloedvatwand gemeten. Dit wordt ook wel de oscillometrische meetmethode genoemd. Oscillare is het Latijnse woord voor ‘schommelen’. Bij oscillometrie worden de slingeringen van de vaatwand gemeten die ontstaan tijdens het dichtdrukken en weer opengaan van de slagader in de arm (ook weer door druk op en af te bouwen in de bloeddrukmanchet. De maximale slingering die herkend wordt, komt goed overeen met het niveau van de gemiddelde slagaderlijke bloeddruk (Mean Arterial Pressure = MAP). De bovendruk (systole) en onderdruk (diastole) worden vervolgens berekend op basis van deze MAP.


Terug
Copyright © 2017 Pro2Move